Вход в систему

Trihinella qurdları

Triinella qurdları. Trihinella spiralis.

Bu qurd da geniş yayılmış və bir çox xəstəliklərlər, o cümlədən, xərçənc xəstəliyi törədəndir. Lakin, trixinella haqqında çoxlarınız hec eşitməyibsiniz! Diaqnozu və  dərmanı praktiki olaraq yoxdur!                                                                                                                      Trixinellaya yoluxma əsasən donuz əti (kolbasa), qaban, ayı, porsuq əti yeyəndə olur. Bu heyvanların ətində gözə görünməyən 0,25-0,4 mm ölcüdə qurd sürfələri ola blir.          Diqqət! Əti qaynatsazda, sürfələr ölmür!                                                                 Udulmuş sürfələr bağırsağın divarındakı limfa damarına dahil olurlar. Burada 2 sutkaya böyüyürlər, cinsi yetişirlər, cütləşirlər. Ölcüləri 4 mm-dək olan dişi qurdlar bağırsaqdakı limfa düyünlərdə  təxminən 2 ay yaşayırlar. Başqa qurdlardan fərqli olaraq,trixinellaların yumurtaları olmur! Ona görə də, nəcis analizi ilə onları aşkar etmək mümkün deyil!. Hər dişi qurd limfa damarının icinə 2000-dək  sürfə doğur. Sürfələr limfa və qan damarları ilə mühtəl orqanlara yayılırlar. Bir yerdə cəmləşmiş sürfələrin miqdarından asılı olaraq, orqanlarda müxtəlif ölçüdə düyünlər-şişlər əmələ gəlir. Xatırladım ki, sağ adamlarda trixinellanın diaqnozu, praktiki olaraq, yoxdur! Ona görə də, trixinella sürfələrini meyitləri yaranda aşkar edirlər: xallarda, dəri altı şişlərdə, əzələlərdə, ürəkdə, süd vəzilərində, uşaqlıqda, qalxanvari vəzdə (zobda), beyində, limfa düyünlərində, ağ ciyərlərdə, göz əzələrində, qara ciyərdə, böyrəklərdə, prostat vəzində və s.                                                                                Yoluxmuş adamların orqanlarında sürfələr 10 illərlə sağ qalırlar!                     Trixinellanın törətdiyi xəstəlik trixinelyoz adlanır. Udulmuş sürfələrin miqdarından asılı olaraq xəstəlik kəskin ya xroniki olur.                                                                                          Kəskin trixinelloz  qidadan zəhərlənmə və allerjiya bənzər əlamətlərlə başlayır: öyümə, qusma, ishal,yüksək qızdırma, əzələ ağrıları, göz qapaqlarının, üzün və bədənin müxtəlif yerlərinin şişməsi, qarın ağrıları, səpkiilər, qansızmalar, ürək zəyifliyi və s. Belə ağır vəziyyət 1-2 həftədən 5-6 həftəyədək davam edir. Aydındır ki, vaxtında və səmərəli müalicə almayan xəstələr ölürlər.                                                                                                                  Xroniki trixinelyoz illərlə davam edir. Xəstəliyin əlamətləri sürfələrin hansı orqanları daha çox  zədələdiyindən və orqanizmin reaksiyasından asılıdır. Əksər xəstələrdə əzələ ağrıları olur. Barmağınızla əzələlərinizi sıxın. Əgər aqrıyan nöqtələr varsa, onda, böyük ehtimalla, həmin yerdə trixinella sürfələri var. Xroniki trihinellöz hansı xəstəliklərə səbəb ola bilər?

 1. Dərialtı şişlər, düyünlər.

 2. Limfa düyünlərinin, badamcıqların böyüməsi.

 3. Davamlı qızdırma 37,0 -37,

 4. Süd vəzilərində düyünlərin, şişlər, kistlər, fibroz, kistoz mastopatiya.

 5. Qalxanvari vəzdə (zobda) düyünlər-şişlər.

 6. Uşaqlıqda düyünlər,şişlər, miomalar, fibromalar.

 7. Prostat vəzində düyünlər, şişlər, sərtləşmələr, kalsinatlar. 

 8.Qara giyərdə, ağ giyərdə, böyrəklərdə, dalaqda, mədə altı vəzdə düyünlər, şişlər, kistlər.

 9.Ürəkdə aritmiya, ürək ağrıları, stenokardiya, infarkt, ürək zəifliyi. 

 10. Beyində şişlər, düyünlər, insult, epilepsiya və s.

 11. Onurğa əyrilikləri və qrıjalarının səbəbi də onurğa əzələlərindəki trixinella sürfələri ola             bilər.                                                                                                                                    12. Revmatizm, artrit, boyun əyriliyi, göz çəpliyi

  13 Allerjiya, səpkilər, bronxial astma və bir çox başqa xəstəliklərin səbəbi trixinella sürfələri      ola bilər.

 Hamiləlik dövründə trixinella sürfələri anadan dölə çekirlər. Əgər onlar dölün həyatı üçün vacib orqanları zədələsələr, onda hamiləlik dölün ölümü, uşaq salma ilə yekunlaşır. Başqa orqanlar zədələnəndə, doğulmuş uşaqda qüsurlar, eybəcərliklər, anlaşılmaz xəstəliklər olur.  Südəmər dövürdə sürfələr  korpələrə ana südü ilə çekirlər.   Baxın,trixinella nə qədər xəstəlik səbəbidir! Belə xəstələr mühtəlif həkimlərə müraciyyət edirlər (terapevt, onkoloq, qinekoloq və s.). Əksər həkimlərin trihinella heç yadına düşmür. Onlar xəstəlikləri diaqnoz etməyə, müalicə etməyə çaləşırlar. Xəstəliyin səbəbi bilinmirsə, ləğv edilmirsə, onu sağaltmaq olarmı? Əlbəttə, yox! Tikan çıxmasa, yara sağalmaz! Trihinellanın udulmasının əsas səbəbi - onun dəqiq diaqnozu olmamasıdı. Trihinellanı ancaq qanda ona qarşı əmələ gələn anticisimləri aşkar edə bilən analizlə diaqnoz edirlər. Bu analizin mənfi nəticəsi, o deməkdir ki,

a/ yoluxma yoxdu ya                                                                                                      b/yoluxma var, lakin anticisimlərin miqdarı analiz üçün yetərli deyil.

 Analizin müsbət nəticəsi, o deməkdirki:

a/ yoluxma var ya                                                                                                                     b/ yoluxma olub, qanda ancaq anticisimlə qalıb.

Belə analiz həkimləri və xəstələri çaşdıra bilər! Diaqnozu olmadığına görə, xroniki trixinelyoz başqa xəstəliklər adı ilə müalicə olunur. Məsələn, xərçənc, düyünlü zob, düyünlü mastopatiya, miomatoz və s. Bu isə çox təhlükəlidir, çünki  bəzi təsirlər  nəticəsində xəstəlik  kəskinləşir - gözlənilmədən düyünlər-şişlər sürətlə böyüməyə, yayılırlar (kəskin trixinellozun əlamətlərini birdə oxuyun).

 Son illərdə məlum oldu ki, kəskinləşmə sürfələr məskunlaşan yerin zədələnməsi ilə əlaqədardır (travma, diaqnostik punksiya, biopsiya, cərrahi əməliyyat, fizioterapiya, iynə sancma, sauna, qün şuası, radiasiya).

Onkoloqlar yaxşı bilirlər ki, bu faktorların  xoşxəssəli şişlərin xərcəncə çevrilməsində  rolu böyükdür. Həkimlər şişlərin  diaqnozunda ən çox  histoloji analizə inanırlar.. Ona görə də punksiyadan, biopsiyadan geniş istifadə edirlər. Bura bronxoskopik, qastroskopik, laparoskopik punksiyalar da aiddir.

                 Trixinellöz düyünlərini-şişlərini isə zədələmək olmaz!!!

 Əgər döş vəzilərindəki , xallardakı düyünlərdə-şişlərdə trxinella sürfələri varsa, zədə onları aktivləşdirir. Sürfələr  qan və limfa damarları ilə doğulduqları yerə - nazik bağırsaqdakı limfa damarlarına qayıdırlar. Burada 2 aya cinsi yetişirlər, cütləşirlər.  Hər dişi qurd  limfa damarının içinə 2000 dək  diri sürfələr doğur. Onlar böyük miqdarda limfa və qan damarları ilə orqanlara yayılırlar, yeni düyünlər-şişlər əmələ gətirirlər. Köhnə şişlər sürfələrin miqdarı xeyli artdığına görə, sürətlə böyüyürlər. Onkologiyada qəbul olunan nəzəriyə görə, xərçənc hüceyrələri xəstənin orqnlarinin hüceyrələrindən əmələ gəlirlər, lakin onlara oxşamırlar. Əksər histoloqlar insan orqanlarının hüceyrələrini tanıyırlar, trihinella hüceyrələrini isə tanımırlar. Trihinella onların heç yadına düşmür! Əlbətdə qurd hüceyrələri, insan hüceyrələrinə oxşamırlar. Ona görə də trihinella hüceyrələrini xərçənc hüceyrəsi adlandırırlar!                                                                                                                              Onkoloqlar sürətlə böyüyən, yayılan şişlərin müalicəsi üçün kimyaterapiya və şualanma tətbiq edirlər.  Bu müalicələr  trixinella sürfələrini məhv etmir, ancaq immuniteti daha da zəyiflədirlər. Şualanan yerdəki sürfələr yanırlar ya başqa yerlərə yayılırlar, daha da aktivləşirlər.  Ona görə, şualanan yerlərdə şiş müvəqqəti olaraq kiçilir. Lakin qısa müddətdən sonra aktivləşmiş sürfələr nazik bağırsağa qayıdırlar və milyonlarla yeni sürfələr doğurlar. Onlar daha böyük miqdarda bütün orqanlara yayılırlar. Şişlər yenidən sürətlə böyüyürlər, yayılırlar. Xəstəlik daha da kəskinləşir: ağrılar artır, yüksək qızdırma, cüclü allergiya, şişmələr, öyümə, qusma, ishal, qansızmalar, ürək zəifliyi olur..

Beyində və ürəkdə olan  şişlər azda böyüsə, xəstənin ölümü tezləşir.  Şişlər başqa orqanlarda olanda, kəskinləşmə aylarla davam edir. Belə xəstələrin ölümünə səbəb böyüyən şişlər yox, yüksək qızdırma, qan sızmalar, ishal, allergiya, ürək zəyifliyi olur.

 Hörmətli onkoloqlar, cərrahlar! Xərçənc xəstəliyinin müalicəsində uzun illərdir əməliyyat, kimyaterapiya və şualanma tətbiq olunur. Bu müalicələrlə xəstələr əziyyətlə 2-5 il yaşasa, nəticə  yaxşı  sayılır. Nadir hallarda 5 ildən artıq yaşayanlar olur. Belə möcüzənin səbəbini isə hec kim bilmir. Xəstələr qorxudan ilk növbədə cərrahlara müraciət edirlər.  Cərrahlar çox mürəkkəb əməliyatlar edə bilirlər, saatlarla əziyyət çəkirlər. Buna baxmayaraq, əməliyyatlardan sonra əksər hallarda kimyaterapiya və şualanmadan istifadə etməyə məcbur olurlar. Ona görə ki, şişlərin səbəbinin dəqiq diaqnozu yoxdur!

Ağaclardakı şışlər nədən əmələ gəlir? Onları parazitlər, o cümlədə qurdlar, göbələklər yaradır.                                                                                                                           Rentgen, KT, YMR, PET, USM, endoskopiya nadir halladrda şişlərin səbəbini dəqiqləşdirə bilirlər. Histoloji müayinə ilə də  qurd sürfələrini, göbələkləri nadir hallarda diaqnoz etmək olur!  Çünki onları axtaran, tanıyan mütəhəssislər çox azdır!Əksər histoloqlar insan hüceyrələrini yaxşı tanıyırlar, amma trihinella və bir çox başqa qurdların adını da unudublar. Heç onları axtarmırlarda! Atipik,  az ya yüksək diferensiasiya olan hüceyrələr parazit hüceyrələri ola bilər.

Əməliyyatdan əvvəl  ya sonra parazitlər dəqiq diaqnoz olunub, məhv edilsə, şişlər bir daha əmələ gəlməz, yayılmaz! Dünyada ən yaxşı nəticələriniz olar! 

Yeniliklərə göz yummaq, qısqanclıqla yanaşmaq, öyrənmədən  inkar etmək olmaz!

“İmedis” geniş istifadə olunsa, diaqnostik və müalicəvi səhvlərin qarşısı alınar.

Bizim təcrübəmizdə trihinelloz  ən çox yayılmış qurd xəstəliklərdəndir! Təcrübəmizdən misallar:

 Xəstə Ə.Y. 35 yaş. Liaqnoz: sol süd vəzinin xərçənci.                                   Histoloji analizin nəticəsi: İnvaziv, qeyri spesifik süd vəzi xərçənci, 3-A dərəcəli.      3 dəfə neqativ tip bazal hüceyrə fenotipli. T2N0M0.                                  Molekulyar-bioloji analizin nəticəsi: PRSA1 hüceyrə poliformizmi aşkar edilib.    Süd vəzi və yumurtalıqların xərcənc xəstəliyinin yüksək riski (Anjelina Coli də olan kimi).                                                                                                                       US nəticəsi: sol süd vəzinin yuxarı dahili kvadratında çox düyünlü, ölçüsü 21x18x19 mm şiş aşkar olur. Metastaz yoxdu.                                                          6 kurs kimiyaterapiya aparılıb. 2 həftə sonra cərrahi əməliyyat olmalıdı.      “İmedis” cihazı ilə biz trihinellöx diaqnoz etdik (parazitlər haqqında mözunu oxuyun). Özüdə, trihilella qurdunun sürfələrini xəstənin sol süd vəzindən başqa, sağ süd vəzi, qoltuq altı, üz, boyun, çanaq limfa deyünlərində, 12 barmaq bağırsağın divarında aşkar etdik. Diqqət. Trihinella yaradan şışləri biopsiya, əməliyyat etmək təhlükəlidi! Sürfələr tezliklə artır, yeni şişlər törədirlər!           Parazitləri rezonans tezliklərlə məhv etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. İndi xəstənin seçimi var - əməliyyat etməyə də bilər. Məlum olduki, xəstənin bacısı bu xəstəlikdən ölüb. Valideyinləri əməliyyat etməyi təcid edirlər. Biz onların sekimini dəstəklədik. Əməliyyat qorxunu azaalda bilər. !,5 aydan sonra US şışin heyli balacalanmasını göstərdi 5x11x9 mm! Əməliyyat edildi. Süd vəzini yox, ancaq şişi kəsib, götürdülər! Əməliyyatdan sonra heç bir müalicə təklif etmədilər. Əlbətdə, diaqnozu dəyişmədilər, ancaq dərəcəsini 0 yazdılar! 2 il çekib. Pasiyenti heç nə nərahat etmir. Saçları çıxıb, aybaşıları bərpa olub. Uşaq doğmaq arzulayır!

Xəstə Q. İ. 32 yaş. USM ilə sol döşünün yuxarı kənar hissəsində ölçüsü 20 mm olan şiş və sol qoltuqaltı nahiyyədə limfa düyünü böyüməsi aşkar olunub. Onkoloq xəstəni biopsiya və histoloji müayinəyə göndərib. Özüdə deyib ki,müayinənin nəticəsindən asılı olmayaraq, təcili əməliyat etmək lazımdır ki, daha dəqiq müayinə olunsun. Xəstə çox qorxub, əri, iki uşağı var. Onu qəbulumuza “İmedilə” sağalmış qohumu gətirib.                                                               Biz “İmedislə” trihinella sürfələri aşkar etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Parazitləri rezonans tezliklərlə  məhv etdik.  3 ay sonra US müayinədə həkim əvvəlcə sevindirdi ki, şiş 3 mm balacalanıb, limfa düyünləri normal ölcüdədirlər. Sonra soruşdu: “Harada müalicə edirsən?”  Deyəndə ki “İmedislə”, acıqlandı: “Onkoloq yanına gedib, kəsdirməsən, birdə yanıma gəlmə”! Amma artıq pasientin sağalacağına inamı artmışdı. Cavan, ailəli qadın, əməliyyatla döşünün eybəcərləşməsini istəmədi. 6 aydan sonra növbəti USM şişin 4mm dək balacalandığını göstərdi. Bu zaman pasient hamilə qaldı. İndi qinekoloqlar təkidlə abort etməsini məsləhət edirdilər. Onlar ehtiyat edirdilər ki,  hamiləlik dövründə şiş böyüyə bilər. Qadin aborta razılıq vermədi! 9 aydan sonra problemsiz sağlam uşaq doğuldu. 9 il çekib. Pasient sağlamdı, uşaq məktəbə gedir. Fikirləşin. Əgr ona biopsiya ya əməliyyat edilsəydi, nə olardı?