Вход в систему

Şistosomalar

                                             Şistosoma qurdları. (Shistsoma

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Əminəm ki, şistosoma adlı qurdlar haqqında çoxunuz hec eşitməyibsiz. Əksər mənbələrdə yazılır ki,  şistosomalar ancaq tropik ölkələrdə olur. Ona görə də, əksər həkimlər bu qurdların adınıda unudublar.    xatırlayırlar.                                                                             Şistosomlar yoluxmuş adamların və heyvanların qan damarlarının divarlarında yaşayırlar. Uzunluqları 15mm çatır, lakin çox ensizdirlər – 0,25mm.                                                        Bu qurdların ömrü 40 ildən çoxdu!                                                                      Şistosomalar qan damarların divarını yeyirlər, hərəkət edirlər, zədələyirlər. Zədəli yerlərdə qan sızmalar, iltihablaşmalar əmələ gəlir. Bir müddət sonra həmin yerlərdə sərtləşmələr, zəyifləyir. Dişi qurdların hər biri vaxtaşırı damarların daxilinə 3000-dək yumurta tökürlər, durğunluq, qansızmalar, tromblaşmalar yaradırlar. Xəstələrin bədənindən yumurtalar sidik və nəcislə çıxırlar. Qan damarlarından sidik yollarına, bağırsağa çekmək üçün, yumurtaların biz çıxıntısı, orqanları əridən ifrazatları var. Bu proses on illərlə, hər dəfə qurdlar yumurta tökəndən sora təkrarlanır. Zədələnən damarlarda, orqanlarda qan sızmalar, iltihablaşmalar, sonra sərtləşmələr, zəyif zonalar, capıqlaşmalar əmələ gəlir. Orqanların zədələnməsi  hər dəfə qurdlar yumurtalayandan sonra illərlə təkrarlanır. Nəticədə orqanlarda müxtəlif formada şişlər, poliplər, kistlər, hemanqiomalar, anevrizmalar, venaların varikozu, papillomalar əmələ gəlir. Xəstə adamların və heyvanların bədənindən çıxan şistosoma yumurtaları, inkişaf etmək üçün, çaylara, göllərə düşməlidilər. Yumurtadan şıhan qurd sürfələri su ilbizlərinin bədəninə dahil olurlar, çoxalırlar, sonra ilbizlərin bədənindən çıxıb, suda üzürlər. 

                               Şistosomalara yoluxma necə olur?

 1.Suda üzən sürfələr adamların  bədəninə dərini dələrək keçirlər:  çiməndə, su ilə əlaqəli işlərdə (balıqçı, əkinçi, paltar yuyan və s.). Sonra sürfələr dəridəki venoz qan damarlarına dahil olub, qanla qara ciyərə, ürəyə, ağ ciyərə çatırlar. Burada 3 ay böyüyürlər, yetişirlər, cütləşirlər. Mayalanmış qurdlar yumurta tökmək ücün qanla bütün orqanların qan damarlarının divarlarına yayılrlar. Elə bir orqan yoxdur ki, onun qan damarlarında şistosoma ola bilməsin!

 2. Hamiləlik dövründə şistosomalar anadan dolə keçirlər. Əgər dölün həyatı üçün vacib orqanları zədələsələr, hamiləlik dölün ölümü, uşaq salma ilə nəticələnir. Başqa orqanlar zədələnəndə  doğulmuş uşaqlarda qusurlar, eybəcərliklər, körpəlikdən müxtəlif xəstəliklər ola bilir.

 Təsəvvür edin, şistosoma qurdları bir çox xəstəliklər törədirlər, hətda gözlənilmədən infarkta. insulta səbəb olub,  adamları öldürə bilirlər. Qanaxmalar, şişlər, kistlər, poliplər, qadın və kişi xəstəlikləri, sonsuzluq , yeni doğulmuş körpələrdə anlaşılmaz xəstəliklər yaradırlar. Belə ciddi düşmənimizi isə, heç axtaran yoxdu! Nədən belə olur?                                  Şistosomaları tropik ölkələrdə aşkar ediblər, ona görə də tropik xəstəlik adlandırırlar. Son 100 ildə tropik ölkələrdən Azərbaycana, başqa ölkələrə və oradan əks istiqamətdə minlərlə adamlar. ərzaq malları, onlarla bərabər qurdlar. sürfələr, yumurtalar daşınıb. Bioloq-parazitoloqlar bizim çaylarda şistosomalar, opistorhis, metaqonimus aşkar ediblər, lakin bu məlumatı təbabətə çatdırmaq mümkün deyil! Bizim təcrübəmizdə şistosomozlu xəstələr çoxdur. Bir necə maraqlı misallar gətirim:

 Xəstə R. F. 53 yaş. Diaqnoz: uşaqlıq boyununun xərçənci.                                                Histoloji analizin nəticəsi: adenokarsinoma. 2 aydan çoxdur  onun uşaqlıqdan qan axır. Təklif olunan əməliyyata xəstə getmək istəmir.                                                              “İmedis” cihazı ilə biz xəstənin uşaqlığının venoz qan damarlarında şistosoma qurdları aşkar  etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Qurdları rezonans tezliklərlə məhv etdik. 4 gündən sonra qanaxma dayandı.. 3 aydan sonra təkrar USM  pasientin sağaldığını göstərdi. Müalicədən 5 il çekib. Pasient sağalıb, hec bir şikayəti yoxdur!

 Xəstə A.S. 31 yaş. Diaqnozu: 7 aylıq hamiləlik. Uşaqlığın boynundan dahilinə doğru böyüyən kist artıq o qədər böyüyüb ki, dölün inkişafına mane olur. Ona görə, 2 həftə sonra  kesar əməliyyatı olunmalıdı. Əməliyyat zamanı kistlə birlikdə uşaqlığın da götürülməsi ehtimal edilirdi.                                                                                                                “İmedis” cihazı ilə biz şistosoma və mikozis funqoides adlı kif göbələyi aşkar etdik.. Tibbi ədəbiyyatda bu göbələk xərcənc  törədicisi kimi göstərilir. Müalicəvi tezliklər seçdik. Rezonans tezliklərlə hər iki paraziti məhv etdik. 6 gündən sonra  USM göstərdi ki, kist xeyli balacalanıb, dölün inkişafına daha mane olmur. Əməliyyata ehtiyac olmadı. 2 aydan sonra- vaxtında və təbiyi yolla qadın özü sağlam uşaq doğdu.

 Xəstə İ. Z. 59 yaş. O həkimdi. Son 4 ildə 4 dəfə əməliyyat olunub. 1-ci dəfə yumurtalıqlarında kistlər aşkar olunub, yumurtalıqlar və analıq götürülüb. Sonra kistlər böyrəklərin yanında aşkar olunub və götürülüb. Bir  müddət sonra qarın boşluğunda yenidən kistlər aşkar olunub. S-Peterburqda diaqnostik əməliyyatdan sonra xəstə onkoloji şöbəyə çökürülüb. Xəstə oradakı müalicədən qorxub, qaçıb. Axırıncı diaqnostik əməliyyatdan 4 ay çekib. Cərrah qoxumlara deyib ki, kistləri tam kəsmək mümkün deyil. Allah nə qədər imkan versə, o qədər də yaşayacaq.                                                                                       “İmedislə” biz şistosomaları aşkar etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Qurdları rezonans tezliklərlə məhv etdik . 4 il çeçkb. Pasienti heç nə nərahat etmir.

 Xəstə 4 yaş. Qızın. anası  dedi ki, körpəlikdən uşağın sidiyi bulanlıq və üfunətlidir. Müxtəlif müayinələrdən sonra sidik reflüksu və sidik axarlarının genişlənməsi müəyyən edilib. Yəni naməlum səbəbdən sidik geriyə, kisədən axarlara doğru hərəkət edir. Ona görə, axarlarda genişlənmələr əmələ gəlib. Yaxın günlərdə əməliyat etmək təklif olunub.                   “İmedislə” biz şistosoma qurdları aşkar etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Qurdları rezonans tezliklərlə məhv etdik. 6 gündən sonra sidiyin rəngi, qoxusu və uşağın vəziyyəti yaxşılaşdı.

Sonrakı misalı oxuyanda biləcəksiniz ki, “İmedis” olmasaydı, uşağı nələr oola bilərdi.

 Xəstə A.19 yaş, Xarkovdan gəlib. 5 yaşından 7 dəfə əməliyyat olunub. 1-ci diaqnozu böyrəklərin, sidik  axarlarının və sidik kisəsinin çoxsaylı qusurları. Sol böyrəyin kəskin pielonefriti, sağ böyrəyin büzüşməsi, 2-ci dərəcəli böyrək çatışmamazlığı. 1995 –ci ildə təcili əməliyyat edilib. Hər iki böyrəyin dekapsulasıyası. Sidik axarlarına borular yerləşdirilib. Boruları o biri ucu dəridən çıxarılıb. Sonra 2002-ci ilə kimi 6 dəfə bərpa edici əməliyyatlar olub. Bizə 2009 ilin may ayında müraciyyət ediblər. Pampers geyinir, çünki sidiyi saxlaya bilmir. Sidiklə çoxlu çirk gəlir. Qan analizində kreatinin, sidik cövhəri, qalıq azot normadan 3 dəfə artıblar.                                                                                                                  “İmedislə” biz şistosomaları aşkar etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Qurdları rezonans tezliklərlə məhv etdik. 2 il keçib. Xəstənin qoxumları deyirlər ki, onun vəziyyəti yaxşıdı.    

 Xəstə N.T. 15 yaş. Diaqnoz: endometrioz, yumurtalıqların polikistozu.                                     6 aydan çoxdu onun aybaşısı ayda 2 dəfə olur, hər dəfə 5 gün davam edir. US müayinə ilə yumurtalıqlarda polikistoz aşkar edilib. Müalicə kömək etmir. Cərrahi əməliyyat təklif olub. Xəstənin atasını biz bronhial astma xəstəliyindən sağaltmışıq. İndi o qızını bizə gətirdi. "İmedis" cihazı ilə biz xəstənin yumurtaliqlarının venoz qan damarlarının divarlarında şistosoma qurdları aşkar etdik. Müalicəvi tezliklər seçdik. Qurdları rezonans tezliklərlə məhv etdik.. 2 aydan sonra aybaşılar normallaşdı. 8 il çekib. Pasiyenti heç nə nərahat etmir. Ərə gedib, 2 uşağı var!

38 yaşlı, hündür boy, enli kürək, hec zaman xəstələnməyən kişi gözlənilmədən infarkt keçirdi. Sonra əməliyyat olundu - ürək damarlarına əlavə damarlar qoşdular (aorta-koronar şuntlar). . Əməliyyat  xəstəni ölümdən qurtardı. Amma belə xəstələrin qan damarları yenidən tutula bilər, çünki əməliyyat xəstəliyin səbəbini götürmür.

            “İmedislə” şisnosomalar aşkar olundu. Onlar məhv edilməsə. yenə ürək və başqa orqanların qan damarlarını zədələnməsi davam edəcək.

Təəssüf ki, bu xəstəni “İmedisdən” xəbəri olmayan “xeyirxaqlar” müalicədən yayındırdılar.

Son vaxtlar cavan, zahirən sağlam adamların qəflətən infarkt, insult  olması halları artıb. Səbəbi isə bilinmir. Azərbaycanda şistomaların olmaması haqda köhnəlmiş məlumatlar bu qurdların unudulmasına səbəb olub. Onlar heç yada düşmür, müayinə edimir.

Amma bizim təcrübəmizdə şistosomalar ən çox yayılmış parazitlərdəndirlər. Bu fakta göz yummaq olmaz!